สะหม้อ คือตัวตลกเอกที่มีชื่อเสียงตัวหนึ่งใน หนังตะลุง ของภาคใต้ โดยเป็นตัวแทนของชาวไทยมุสลิม มีเอกลักษณ์โดดเด่นทั้งรูปลักษณ์และวิธีการพูด
ประวัติและความเป็นมา
- ต้นกำเนิด: มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงชื่อ นายสะเมาะ (บุตรชายของโต๊ะยีโซะ) จากบ้านสะกอม อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา
- ผู้สร้าง: หนังกั้น ทองหล่อ เป็นนายหนังคนแรกที่นำบุคลิกของนายสะเมาะมาสร้างเป็นตัวละครหนังตะลุงตามจินตนาการ เพื่อให้เป็นตัวตลกพิเศษประจำคณะ
- ความนิยม: เนื่องจากมีนิสัยตลกโปกฮาและเป็นนักเลง จึงได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางจนหนังตะลุงคณะอื่นๆ ก็นิยมนำรูปสะหม้อไปแสดงด้วย
รูปร่างลักษณะและการแต่งกาย
- รูปลักษณ์: ชายชราผอมสูง หลังโกง มีโหนกคอ คางย้อย ท้องป่อง
- การแต่งกาย: สวมหมวกแขก (หมวกกะปิเยาะฮ์) นุ่งโสร่งลายตาราง ไม่สวมเสื้อ
- บุคลิก: พูดจาเลียนเสียงภาษาไทยสำเนียงชาวมุสลิม มักแสดงคู่กับตัวตลกอื่นๆ เช่น ขวัญเมือง หรือเท่ง
ในปัจจุบัน "สะหม้อ" ยังคงเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่ถูกนำมาใช้ในสื่อบันเทิง เช่น เพลง "สะหม้อรอเธอ" ของหลวงไก่ หรือสติกเกอร์ไลน์ เพื่อแสดงถึงอัตลักษณ์ของคนภาคใต้